Zakres tematów poruszanych na warsztatach fotograficznych

Innymi słowy: rozwinięcie skrótowej informacji, którą znajdziesz w zakładce »Co?«

Cały program warsztatów rozpisany jest na trzy lata. Jednak każdy z tych trzech rocznych cykli spotkań jest zamkniętą, komplementarną całością. Oczywiście podczas zajęć drugiego i trzeciego roku odnosimy się do tematów omówionych w latach poprzednich, nie zmienia to jednak idei zamkniętych — rocznych — warsztatowych bloków informacyjnych i ćwiczeniowych.

I — warsztaty podstawowe (rok pierwszy)

1 — zagadnienia ogólne, estetyczne:

a) zakres tematu (co to w ogóle jest fotografia);
b) camera obscura;
c) historia prób wiernego odwzorowania rzeczywistości — mimesis;
d) …i historia rezygnacji z tych prób.

2 — fotograficzne zagadnienia artystyczne i twórcze — fotografia jako (czy?) działalność artystyczna:

a) fotografia a prądy obecne w historii sztuk pięknych;
b) historia fotografii: fotografia a sztuki plastyczne;
c) historia fotografii: rozwój technologiczny.

3 — aparat fotograficzny:

a) historia aparatu fotograficznego;
b) budowa i rodzaje aparatów fotograficznych;
c) sposoby mierzenia światła w aparatach fotograficznych różnych typów;
d) budowa i problemy techniczne związane z obiektywami;
e) czas, przysłona, czułość, automatyka naświetlania zdjęcia i jej krytyka — innymi słowy abecadło fotograficzne.

4 — zagadnienia związane z obróbką obrazu fotograficznego:

a) technika analogowa a technologia cyfrowa;
b) obraz cyfrowy — obróbka i przygotowanie kontrolowanego wydruku drukarskiego;
c) RAW, JPG, TIFF itp. — co to takiego i dlaczego tyle tego;
d) zagadnienia związane z filmami (rodzaje, specyfikacje techniczne);
e) ciemnia fotograficzna — wywołanie filmów czarno-białych, czyli zagadnienia związane z obróbką chemiczną materiałów fotograficznych negatywowych;
f) ciemnia fotograficzna — powiększalnik jako droga do sukcesu (czyli wykonania odbitki fotograficznej) i jednocześnie zmora ciemni.

5 — AI a fotografia:

a) czym różni się obraz generowany od obrazu rejestrowanego — czy fotografia bez światła i bez świata to jeszcze fotografia?
b) poznanie i przećwiczenie narzędzi generatywnych — od podpowiedzi tekstowej do gotowego obrazu (i co się po drodze gubi);
c) omawianie ćwiczeń porównawczych: zdjęcie własne kontra obraz wygenerowany na ten sam temat — dyskusja o autorstwie, wiarygodności i punctum, którego maszyna nie ma.

6 — problemy fotografa w plenerze:

a) pomiar światła i jego rodzaj – dla odważnych: światłomierz do czego służy i dlaczego się przydaje (mimo wszystko);
b) dobór odpowiednich parametrów wykonania zdjęcia;
c) metody i zasady kadrowania oraz kompozycji;
d) ...i dlaczego warto je łamać;
e) dobór odpowiednich – do powyższych - ogniskowych;
f) fotograf i jego przyjaciel — statyw. Szorstka to przyjaźń.

7 — zagadnienia związane z pracą w studio:

a) specyfika pracy w studio – różnice i podobieństwa w stosunku do innych metod działalności fotograficznej (np. działalność plenerowa);
b) pomiar światła i jego rodzaje – zagadnienia związane ze światłomierzem w pracy studyjnej;
c) metody oraz zasady oświetlania modeli i przedmiotów za pomącą lamp studyjnych;
d) praca z modelem.

8 — zagadnienia związane z kompozycją obrazu fotograficznego:

a) zasady kompozycji w sztukach plastycznych;
b) poznanie i przećwiczenie typów kompozycji fotograficznych;
c) omawianie zadawanych „do domu" ćwiczeń fotograficznych.

II — zaawansowane warsztaty fotograficzne (rok drugi)

Spotkania drugiego roku warsztatów dzielą się na trzy osobne typy: spotkania dyskusyjno-wykładowo-filmowe, zajęcia techniczne i pracę nad rocznym projektem fotograficznym. Dwa pierwsze typy nazwaliśmy skrótowo zajęciami miękkimi i twardymi.

A. WARSZTATY MIĘKKIE

Celem warsztatów miękkich nie jest poprawa techniki, tylko zwiększenie świadomości kulturowej i poszerzenie możliwości budowania wypowiedzi fotograficznej — w tym celu będziemy rozmawiać nawet nie tyle o fotografii, co o sztuce w ogóle, a może nawet o społeczeństwie, kulturze i innych tzw. „wielkich tematach".
Będziemy oglądać dzieła sztuki, oglądać filmy, ale także — uwaga — czytać teksty. a potem o nich rozmawiać. Warsztaty miękkie mają być treningiem dla mózgu, intelektu, emocji i wrażliwości. Mają też zwiększyć liczbę znanych warsztatowiczom tzw. „Ważnych Tekstów Kultury". Warsztaty drugo- i trzecioroczne jako punkt wyjścia stawiają pytania: „kim jest twórca?" oraz „jaka jest funkcja artysty, twórcy w świecie?". Będzie to — przynajmniej dla nas — fascynująca podróż przez różne rozumienia powinności sztuki.

1 — krótka, ale klasyczna historia sztuki::

a) czy czasy dawne mówią nam coś o dzisiejszym człowieku?
b) czy Grecy lubili artystów?
c) co z tym renesansem?
d) pierwsza i druga awangarda… i co dalej?

2 — określenie przestrzeni świata sztuki::

a) artysta, dzieło sztuki, widz, świat wartości;
b) próby przybliżenia powyższych pojęć — trudnych do definiowania;
c) sztuka — metafizyka czy twór hochsztaplerów?
d) sztuka bez wartości?

3 — świat codzienny i jego związki ze światem sztuki — postawy artystyczne::

a) odrębne planety: Oscara Wilde'a, Wasilija Kandinskiego, Kazimierza Malewicza… itd.;
b) protest Kabaretu Voltaire;
c) kicz — szczęście czy lichota? Czy jeleń musi być różowy?

Teksty dyskutowane na zajęciach dostępne są na forum warsztatowym.

B. WARSZTATY TWARDE

Podstawą jakiegokolwiek rozwoju fotograficznego jest mityczny twór nazywany pracą indywidualną, czyli tzw. robienie zdjęć. By umożliwić pracę warsztatową w stałym rytmie, co dwa tygodnie (w sobotę) będą odbywały się warsztaty, na których warsztatowicze pracują nad tym, nad czym chcą pracować — mają do dyspozycji studio, ciemnię i jaśnię, a także do pewnego stopnia uwagę Panów od Fotografii. Żeby jednak nie ograniczać się do powtarzania rzeczy już nauczonych, w cyklu zajęć sobotnich pojawią się jeszcze cztery elementy dodatkowe, wprowadzane co jakiś czas (w zdefiniowanych wcześniej terminach):

1 — wstęp do fotografii reklamowej::

a) fotografia przedmiotu i podstawy oświetlenia;
b) aranżacja fotograficzna przedmiotu;
c) zdjęcia z lampą błyskową z krótkimi czasami otwarcia migawki.

2 — kamera wielkoformatowa::

a) budowa, zasady działania oraz przeznaczenie;
b) fotografia table-top;
c) korekta perspektywy;
d) korekta i kontrola głębi ostrości;
e) dlaczego wykonanie zdjęcia kamerą wielkoformatową trwa parę chwil (około 2 h).

3 — fotografia architektury::

a) założenia ogólne fotografii architektury;
b) metody pracy;
c) korekta perspektywy, najwygodniejsze ogniskowe obiektywów;
d) rodzaje aparatów przydatnych (jeżeli nie koniecznych) w tej dziedzinie fotografii.

4 — portret, który nie jest tylko podobizną::

a) co to jest portret?
b) portret osobisty — bliskiej osoby;
c) portret reportażowy;
d) portret społeczny.

C. REALIZACJA PROJEKTU FOTOGRAFICZNEGO

Tych spośród warsztatowiczów, którzy będą chcieli rozwijać się jeszcze bardziej, będziemy zapraszali do realizacji własnego projektu fotograficznego we współpracy z Panem od Fotografii Arturem lub Panem od Fotografii Adamem. Do końca listopada warsztatowicze będą przedstawiali wstępne założenia projektu, a następnie Panowie od Fotografii będą „mentorowali" ich realizacjom (z comiesięcznym indywidualnym spotkaniem à propos projektu — PoF będą mieli w tym celu dodatkowe dyżury). Projekty realizowane być mogą (ale nie muszą) w ramach zajęć twardych.
Projekty te będą kończyły się wystawami, wydaniem fotobooka, projektem internetowym itd. — sposób realizacji będzie wynikał z samego projektu. Projekt może mieć znamiona wypowiedzi artystycznej, ale nie musi — chodzi o realizację założenia od początku (idei) do końca (upublicznienia).

III — bardzo zaawansowane warsztaty fotograficzne (rok trzeci)

Schemat spotkań trzeciego roku warsztatów jest analogiczny do roku drugiego, czyli zajęcia dzielą się na trzy osobne typy: spotkania dyskusyjno-wykładowo-filmowe, zajęcia techniczne i pracę nad rocznym projektem fotograficznym.

A. WARSZTATY MIĘKKIE

Warsztaty trzecioroczne podejmują temat Wielkich Ewangelii Fotograficznych — będziemy czytać:

1 — Ewangelia według Charlesa Baudelaire'a, czyli fotografia jako grzech pierworodny::

a) Salon 1859 — dlaczego poeta nowoczesności nie znosił najnowocześniejszego medium?
b) fotografia jako „służka sztuk" — pokorna pomocnica czy uzurpatorka?
c) tłum szaleńców przed obiektywem: narcyzm dagerotypu a narcyzm selfie;
d) czy Baudelaire miał rację, tylko za wcześnie?

2 — Ewangelia według Waltera Benjamina, czyli co się dzieje, gdy dzieło można powielić::

a) aura — co to właściwie jest i dokąd znika?
b) „Mała historia fotografii" — dlaczego pierwsze portrety miały duszę, a późniejsze już nie?
c) reprodukcja masowa: demokratyzacja sztuki czy jej rozwodnienie?
d) wartość kultowa i wartość wystawiennicza — po której stronie stoi fotografia?

3 — Ewangelia według Rolanda Barthesa, czyli między wierszem a przypisem::

a) studium i punctum — nauka o fotografii czy wyznanie miłosne?
b) „to-co-było" — fotografia jako świadectwo i jako rana;
c) fotografia matki, której nam nie pokazał — dyskrecja czy chwyt retoryczny?
d) czy „Światło obrazu" to jeszcze teoria, czy już elegia?

4 — Ewangelia według Susan Sontag, czyli o wszystkim, a potem jeszcze raz::

a) „O fotografii" — fotografowanie jako zawłaszczanie świata;
b) turysta z aparatem: patrzeć czy kolekcjonować?
c) „Widok cudzego cierpienia" — czy obrazy wojny nas uwrażliwiają, czy znieczulają?
d) Sontag kontra Sontag — jak autorka polemizowała sama ze sobą po trzydziestu latach.

5 — Ewangelia według Johna Bergera, czyli sposoby widzenia (i niewidzenia)::

a) „Ways of Seeing" — telewizyjna rewolucja w rozumieniu obrazu;
b) fotografia a malarstwo: kto na kogo patrzy i kto za to płaci?
c) zdjęcie jako cytat z rzeczywistości — ale kto układa antologię?
d) Nobel, którego nie dostał — czy eseista może być prorokiem?

6 — Apokryfy i herezje, czyli co po Ewangeliach::

a) czy kanon pięciu świętych tekstów wystarcza w epoce Instagrama?
b) fotografia cyfrowa — czy Barthes musiałby napisać wszystko od nowa?
c) czytać klasyków czy robić zdjęcia — a może jedno bez drugiego się nie da?

B. WARSZTATY TWARDE

1 — techniki dawne w fotografii: cyjanotypia, guma chromianowa::

a) krótka historia procesów szlachetnych — dlaczego wracamy do XIX wieku, mając telefon w kieszeni?
b) cyjanotypia: chemia, przygotowanie emulsji, naświetlanie słońcem — błękit pruski jako kolor pierwszej fotografki (Anna Atkins);
c) guma chromianowa: warstwa po warstwie — pigment, guma arabska i cierpliwość jako główny składnik;
d) negatyw cyfrowy jako most między epokami — jak zrobić stykówkę ze zdjęcia z telefonu;
e) dlaczego odbitka gumowa trwa parę chwil (około tygodnia).

2 — zin, czyli własna publikacja fotograficzna::

a) czym jest zin i dlaczego nie musi się podobać wydawcy — krótka historia samopublikowania od punka do fotobooków;
b) edycja i sekwencja zdjęć — dlaczego kolejność stron znaczy więcej niż pojedyncze zdjęcie;
c) format, papier, druk, oprawa — od kserokopiarki do risografu, czyli budżet nie jest wymówką;
d) nakład, dystrybucja, wymiana — targi publikacji, półka w księgarni, kieszeń kolegi;
e) wykonanie makiety własnego zina (nożyczki i zszywacz mile widziane).

3 — kolaż, czyli co zrobić ze zdjęcia i kleju::

a) krótka historia cięcia — od dadaistów i Hannah Höch po współczesny kolaż cyfrowy;
b) fotomontaż a kolaż — kiedy oszukujemy widza, a kiedy gramy z nim w otwarte karty;
c) materiał: własne odbitki, gazety, archiwa rodzinne — co wolno pociąć, a czego szkoda (i kto o tym decyduje);
d) techniki pracy: cięcie, darcie, warstwy, skala — oraz klej, który nie faluje papieru;
e) omawianie wykonanych kolaży — czy z dwóch słabych zdjęć może powstać jedna dobra praca?

C. REALIZACJA PROJEKTU FOTOGRAFICZNEGO

W zasadzie trzeba przeczytać to, co jest w punkcie C roku drugiego...